Sliabh Speirín Thuaidh agus An Bhanna

Sperrins view © Alan Sproull

Ar an taobh thoir de chathair Dhoire, tá limistéar de chnoic ghlasa, tránna gainimh fada agus cnoic maorga Sliabh Speirín.

Tá naisc láidre idir an áit seo agus saol agus scéalta faoi Cholmcille, mar a taifeadadh iad an chéaduair ag Adhamhnán, Ab Oileán Í 679-704. Scríobh Adhamhnán Beatha Cholm Cille – an cuntas iomlán is luaithe dá bhfuil fós againn ar shaol an naoimh.

Is beag áit in Éirinn a luann Adhamhnán ar thug Colmcille cuairt orthu ach luann sé trí cinn sa cheantar seo.

Ina leabhar deir Adhamhnán gur phill Colmcille ar Éirinn le haghaidh Mórdháil Dhroim Ceat a tionóladh taobh amuigh de Léim an Mhadaidh an lae inniu sna 570í is cosúil. Le linn a chuairte, thug an naomh cuairt ar Chamus, ar an taobh ó dheas de Chúil Raithin áit ar thuar sé Cath Dhún Ceithirn. Thug sé cuairt ar Chúil Raithin chomh maith mar ar bhuail an t-easpag áitiúil leis agus mar ar ghlac sé le bronntanais ó phobal na háite.

Le Dul Ann

Tógann sé 30 bomaite i gcarr le dul ó Léim an Mhadaidh go Doire ar an A2. Tá an chéad stad ar an tslí díreach ar an taobh ó dheas den bhaile mhór.

 
  • Drum Ceat, Limavady, Ireland.
     

    5.1 Droim Ceat, Léim an Mhadaidh

    De réir traidisiún níos déanaí i ndiaidh do Cholm Cille imacht as Éirinn, deirtear gur mhionnaigh sé nach leagfadh sé cos go deo arís ar thalamh na hÉireann.

  • Giant's Sconce, Sperrins, Ireland.
     

    5.2 Sconsa an Fhathaigh

    Ó bharr Sconsa an Fhathaigh, is furasta a thuiscint cad chuige ar áit mhaith é le dún a thógáil. Tá an ceantar le feiceáil go soiléir gach treo thíos fút agus tá Abhainn na Banna agus an fharraige lastall faoi thuras gairid ar tír.

  • St Patrick’s CofI, Coleraine, Sperrins, Ireland.
     

    5.3 Eaglais Naomh Pádraig Eaglais na hÉireann, Cúil Raithin

    Is é an taifead is luaithe dá bhfuil againn ar Chúil Raithin ná tagairt a dhéantar dó i mBeatha Cholm Cille le hAdhamhnán. Bhí Adhamhnán ina Ab ar Oileán Í agus scríobh a chuntas ar bheatha Cholm Cille céad bliain i ndiaidh bhás an naoimh in 597.

  • Camus Cross, Sperrins, Ireland.
     

    5.4 Cros Chamuis

    Seasann an bhlogh de ghaineamhchloch rua chros luathmheánaoiseach Chamuis anois i reilig atá suite ar bhruach thiar Abhainn na Banna ar an taobh ó dheas de Chúil Raithin.

  • Ballintemple, Sperrins, Ireland.
     

    5.5 Baile an Teampaill

    Creidtear gurb é Naomh Adhamhnán(c.628-704), Ab ar an mhainistir ar Oileán Í ó 679 go 704 agus údar Bheatha Cholm Cille (FOINSÍ), a bhunaigh an chéad teampall anseo.