3.4 Carraig an Dúin agus Tobar an Dúin

Anall go dtí an 16ú haois, ba í Carraig an Dúin an láthair oirnithe a bhíodh ag taoisigh Chlann Uí Dhónaill. Dhá shearmanas a bhíodh ann – deasghnáth sibhialta amháin anseo agus deasghnáth reiligiúnach amháin ag Cill Mhic Réanáin. Tá gach cosúlacht ar an scéal gur láthair dúin de chuid Chlann Uí Dhónaill í an láthair seo.

Scríobh Mánus Ó Dónaill cuntas ar bheatha Cholmcille, cuntas a críochnaíodh sa bhliain 1532. De réir an leabhair seo, bhí baint láidir ag Colmcille leis an cheantar seo, bíodh gur scríobhadh é beagnach 1000 bliain i ndiaidh bhás an naoimh.

Deirtear go mbíodh idir dhaoine a raibh údarás reiligiúin agus daoine a raibh údarás saolta acu i láthair ag an oirniú – ball ó chlann Uí Fhrighil a bhí i gceannas ar an oirniú, Easpag Dhoire, agus fothaoisigh agus fir eile de chuid na hEaglaise. Tionóladh searmanais anseo idir 1200 agus 1603.

Ón charraig tá radharc álainn ar an chaorán mórthimpeall.

Clootie Tree, Gartan, Donegal, Ireland. © Lucy Harland

Deirtear gur manach de chuid Cholmcille a bheannaigh an tobar ag an Dún an chéad lá riamh. Maítear go bhfuil uisce an tobair seo luaite le leigheasanna míorúilteacha go leor.

Go dtí an lá atá inniu ann tagann daoine ar cuairt chuig an tobar le huisce a bhailiú agus le guí ar son leighis. Ar nós go leor suíomhanna naofa eile, deir na daoine a gcuid paidreacha ag an tobar seo agus iad cosnochta.

Daoine a thagann chuig an tobar ag guí ar son leighis fágann siad corónacha Mhuire, crosa agus nithe eile ar chrann in aice leis an tobar.

 

Le Dul Ann

Ó Bhaile an Teampaill tiontaigh ar chlé agus tóg an bhóthar in aice leis an loch. Ag an T-acomhal tiontaigh ar dheis go bhfeicfidh tú fógra le dul ar chlé go Cill Mhic Réanáin. Tá fógra chuig Tobar an Dúin ar thaobh na láimhe deise roimh Chill Mhic Réanáin.

tuilleadh eolais…


 
   
  • Colmcille Heritage Centre, Gartan Lough, Donegal, Ireland.
     

    3.1 Lárionad Oidhreachta Cholm Cille

    Tá Lárionad Oidhreachta Cholm Cille suite ar bhruach Loch Gartáin ar imeall Pháirc Náisiúnta Ghleann Bheatha. I dtaispeántais sa lárionad léirítear scéal luathbhlianta Cholm Cille i nGartán.

  • Leac na Cumha, Gartan, Donegal, Ireland.
     

    3.2 Leac na Cumha

    De réir béaloideasa is ag an leac seo a saolaíodh Colm Cille dá mháthair Eithne.

  • Churchtown, Gartan, Donegal, Ireland.
     

    3.3 Ráth Cnó

    Deirtear gur in Ráth Cnó a chónaigh muintir Cholm Cille. De réir an tseanchais thug siad uathu an talamh ina dhiaidh sin chun go dtógfaí lonnaíocht mhanachúil anseo.

  • Doon Fort and Holy Well, Gartan, Donegal, Ireland.
     

    3.4 Carraig an Dúin agus Tobar an Dúin

    Anall go dtí an 16ú haois, ba í Carraig an Dúin an láthair oirnithe a bhíodh ag taoisigh Chlann Uí Dhónaill.

  • Kilmory Knap Chapel carved graveslabs
     

    3.5 Cill Mhic Réanáin

    Is anseo, de réir an tseanchais, a chónaigh Colm Cille lena athair altrama Cruithneachán.

  • Temple Douglas, Donegal, Ireland.
     

    3.6 Tulach Dúghlaise

    Láthair mhanachúil ársa ab ea é Teampall Dúghlaise a bhíodh suite ar an bhóthar as Leitir Ceanainn agus, dá réir sin, ar an phríomhbhealach ag taistealaithe a bhí ag dul tríd an cheantar.