3.3 Ráth Cnó

Churchtown Graveyard, Donegal, Ireland. © David Neumeyer

Deirtear gur i Ráth Cnó a chónaigh muintir Cholmcille. De réir an tseanchais thug siad uathu an talamh ina dhiaidh sin chun go dtógfaí lonnaíocht mhainistreach anseo.

Baineann oilithrigh leas as an suíomh mar thuras ina siúlann siad cosnochta idir na cúig stáisiún mharcáilte. Déanann creidmhigh an turas idir breithlá Cholmcille ar an 9ú Meitheamh agus deireadh shéasúr an turais ar an 15ú Lúnasa. Bíonn sraith paidreacha agus gníomhartha i gceist ag gach stad.

Bhí Ráth Cnó ar na stadanna ar an bhealach fhada oilithreachta mheánaoiseach a naisc roinnt suíomhanna i nGartán a raibh baint acu le luathshaol Cholmcille.

Deirtear gur Mánus Ó Dónaill a thóg an mhainistir seo sa 16ú haois.

Críochnaíodh 'Beatha Cholm Cille' Uí Dhónaill i 1532 agus is é is príomhfhoinse do na naisc idir Colmcille agus Gartán.

Deirtear go bhfuil dúshraith mainistreach istigh i lár na reilige.

Stone Cross Churchtown Graveyard, Donegal, Ireland. © Lucy Harland

Tá an chros chloiche seo ar cheann de dhá chros atá ar marthain go fóill ar an suíomh seo. Ceithre chros a bhíodh ann ar dtús le teorainn na lonnaíochta mainistreach anseo a léiriú.

Ba thearmann ag daoine a raibh coir curtha ina leith é an limistéar a léirigh na crosa – bhíothar in ann aire a thabhairt dóibh go sábháilte go dtí go dtionólfaí an triail acu. Dá réir sin, d’fhág an mhainistir nach bhféadfaí pionós treallach a imirt.

De réir mhuintir na háite, tá leigheas sa tobar seo, go háirithe i gcás na súl.

 

Le Dul Ann..

Ó Leac na Cumha gabh ar ais síos an cnoc chuig T-acomhal agus tiontaigh ar chlé. Tá suíomh Bhaile an Teampaill faoi ghiota uait feadh an bhóthair seo ar thaobh na láimhe clé.


 
   
  • Colmcille Heritage Centre, Gartan Lough, Donegal, Ireland.
     

    3.1 Lárionad Oidhreachta Cholm Cille

    Tá Lárionad Oidhreachta Cholm Cille suite ar bhruach Loch Gartáin ar imeall Pháirc Náisiúnta Ghleann Bheatha. I dtaispeántais sa lárionad léirítear scéal luathbhlianta Cholm Cille i nGartán.

  • Leac na Cumha, Gartan, Donegal, Ireland.
     

    3.2 Leac na Cumha

    De réir béaloideasa is ag an leac seo a saolaíodh Colm Cille dá mháthair Eithne.

  • Churchtown, Gartan, Donegal, Ireland.
     

    3.3 Ráth Cnó

    Deirtear gur in Ráth Cnó a chónaigh muintir Cholm Cille. De réir an tseanchais thug siad uathu an talamh ina dhiaidh sin chun go dtógfaí lonnaíocht mhanachúil anseo.

  • Doon Fort and Holy Well, Gartan, Donegal, Ireland.
     

    3.4 Carraig an Dúin agus Tobar an Dúin

    Anall go dtí an 16ú haois, ba í Carraig an Dúin an láthair oirnithe a bhíodh ag taoisigh Chlann Uí Dhónaill.

  • Kilmory Knap Chapel carved graveslabs
     

    3.5 Cill Mhic Réanáin

    Is anseo, de réir an tseanchais, a chónaigh Colm Cille lena athair altrama Cruithneachán.

  • Temple Douglas, Donegal, Ireland.
     

    3.6 Tulach Dúghlaise

    Láthair mhanachúil ársa ab ea é Teampall Dúghlaise a bhíodh suite ar an bhóthar as Leitir Ceanainn agus, dá réir sin, ar an phríomhbhealach ag taistealaithe a bhí ag dul tríd an cheantar.