9.8 Teampull na Trianaid, Uibhist a Tuath

Tá Teampall na Trianaid suite ar dhumha in aice le sráidbhaile Chàrinis. Tá radhairc siar uaidh ar reo oileáin íseal Bhaile Sear.

Church of the Holy Trinity © Alan Sproull

Is iad iarsmaí Theampall na Trianaid is mó atá le feiceáil ar an suíomh. Is cosúil go raibh sraith lonnaíochtaí ar an suíomh seo sular tógadh an teampall anseo go luath sa 13ú haois.

De réir Leabhar Chlainn Raghnaill ba le Beathag, Banphrióir Oileán Í, Teampall na Trianaid. B’iníon í le Somerled í rí Lochlannach ar Inse Gall nó Rí Inse Gall sa 12ú haois. Scríobh Niall MacMhuirich Leabhar Chlainn Raghnaill sa 17ú haois. Tá sé ar cheann de na leabhair Ghaeilge na hAlban is luaithe dá bhfuil ar eolas agus tugann sé dearcadh Gaelach ar chúrsaí na linne

Meastar gur chuir Amy MacRuairi (c.1350-1390) leis an suíomh go mall sa 14ú haois. Bhí Amy pósta ar Iain, Tighearna nan Eilean.

Tá balla cloiche thart ar an teampall agus an reilig. Tá teampall eile, - Teampull Clann a’ Phiocair (Mac an Bhiocáire) – ar an taobh ó thuaidh den phríomhtheampall. Is féidir go mbaineann an foirgneamh leis an 16ú haois agus gur úsáideadh mar theach sagairt é. Úsáideadh é ina dhiaidh sin mar ionad adhlactha do Chlann scoláirí a’ Phiocair.

De réir an bhéaloidis, is cosúil gur ionad léinn é an suíomh ó na meánaoiseanna luatha. Sa 14ú haois deonaíodh é do Mhainistir Innis Aifrinn i Siorrachd Phairt ach, faoin 16ú haois, bhí sé faoi rialú Ab Oileán Í.

Sa bhliain 1601, troideadh cath ag Càrinis idir na Dòmhnallaich háite agus Clann ‘IcLeòid Na Hearadh. Agus tú ag siúl i dtreo shuíomh an teampaill, trasnaíonn tú claí a dtugtar Fèith na Fala – Díog na Fola – air. Le linn an chatha, is cosúil gur úsáideadh tailte an teampaill mar thearmann d’ainmhithe agus do ghiuirléidí

Church of the Holy Trinity © Alan Sproull
 

Le Dul Ann

Glac bád fartha anonn ar Chaolas Na Hearadh ** agus ag teacht i dtír ar **Eilean Bheàrnaraigh. Féach anseo le haghaidh uaireanta fartha.

Gabh anonn an chabhsa ó Bheàrnaraigh go Uibhist a Tuath ar an chabhsa ar an B893. Glac an casadh ar chlé i dtreo Loch na Madadh ar an A865. Díreach roimh Loch na Madadh cas ar dheis chuig an A867 ag dul ó dheas. Gabh ar ais ar an A865 ag Clachan na Luib agus cas ar chlé i dtreo Eilean Bheinn na Faoghla.

Agus tú ag tarraingt ar chósta theas Uibhist a Deas ar an A865, téann tú trí shráidbhaile Carinish. Tá comhartha ann don suíomh agus don charrchlós ar thaobh na láimhe deise. Siúil anonn ar an chlárchosán agus an cosán feirme, isteach ar gheata chuig suíomh Theampull na Trianaid.

tuilleadh eolais...


 
   
  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.1 Eaglais Chaluim Chille, Leòdhas

    Is eaglais ón 14ú haois dhéanach í seo – a ainmníodh as Naomh Colm Cille – ar cuireadh léi sa 15ú haois agus sa 16ú haois.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.2 Teampall Mholuaidh, Eòropaidh, Leòdhas

    Tá bailecheantar Eoropie suite ar rinn thiar-thuaidh Leódhais. Tá sé ar an bhailecheantar is faide ó thuaidh in Inse Ghall Amuigh.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.3 Teampall Eoin, Bragar, Leòdhas

    Tugtar d’aghaidh siar ó Bragar, bailecheantar crochtóireachta, le teacht ar Theampull Eoin – Eoin Baiste - an teampall meánaoiseach ar cheann tíre beag in aice leis an trá.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.4 Leithinis Uig

    Is éard a chiallaíonn seo ná ‘Teach an Bheannaithe nó Teach na Beannachta’. Tá sé neamhchoitianta sa mhéid is nach bhfuil sé tiomnaithe do naomh ar leith.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.5 Teampall Chaluim Chille, Eilean Chaluim Chille, Leòdhas

    Is cosúil go bhfuil nasc idir an t-oileán beag Eilean Chaluim Chille leis an Chríostaíocht ón 7ú haois anall. Tá sé suite ar an cheann is faide soir de Loch Erisort agus luíonn sé amach chuig an An Cuan Sgìth.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.6 An Teampall an Taobh Tuath

    Tá aghaidh Theampall an Taobh Tuath ag breathnú ó dheas amach ar Chaolas Harris i dtreo Uist. Tá sé suite ar cheann tíre beag - Rubh’ an Teampull – ag bun chnoc Ceapabhal.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.7 Tùr Mòr Chliamainn, Na Hearadh

    Is é seo an teampall meánaoiseach is mó in Inse Ghall Amuigh. As measc na dteampall uilig ar na hoileáin, is é an teampall ar Oileán Í an t-aon cheann amháin is mó ná é.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.8 Teampull na Trianaid, Uibhist a Tuath

    Tá Teampull na Trianaid suite ar dhumha in aice le sráidbhaile Carinish. Tá radharcanna siar i dtreo oileáin ísil Baleshare.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.9 Cladh Mhuire agus Teampull Mhuire, Beinn na Fadhla

    Tá an teampall meánaoiseach faoi fothrach seo suite i reilig atá fós in úsáid. Bhí an teampall dronuilleogach agus is cinnte go raibh díon claonta aige. Is cinnte go raibh na ballaí i bhfad níos airde.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.10 Hóghmor, Uibhist a Deas

    Tá bailecheantar Tobha Mor - nó Howmore – ina luí idir an príomhbhóthar thuaidh-theas ar Uibhist a Deas agus an trá a fhoirmíonn cuid mhaith de thaobh iartharach an oileáin.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.11 Cill Bharra, Barra

    Is éard is Cill Bharra ná iarsmaí teampaill ón 12ú haois a bhí tiomnaithe do Naomh Barra.