9.7 Tùr Mòr Chliamainn, Rodel, Oileán Harris

Is é seo an teampall meánaoiseach is mó in Inse Gall Amuigh. As measc na dteampall uile ar oileáin iarthar na hAlban, is é an teampall ar Oileán Í an t-aon cheann amháin is mó ná é. Tógadh sa 16ú haois é ach táthar den bharúil go mb’fhéidir go raibh mainistir níos sine ar an suíomh. Rinne Catherine Herbert, cuntaois an Dúin Mhóir, an teampall a athchóiriú sa bhliain 1873.

Ba é Naomh Cliamainn pátrún na mairnéalach ach níl ach dornán teampall tiomnaithe dó sa chuid seo d’Albain.

Tá Tùr Mòr Chliamainn iomráiteach mar gheall ar thuama cloiche mionsnoite Alasdair MhicLeòid , 8ú Ceann Cinnidh nó Taoiseach Na Hearadh agus Dhún Bheagain (An tOileán Sgiathanach), a thóg an teampall. Rinneadh an tuama stuach sa bhliain1528 roimh a bhás am éigin idir 1545 agus 1547.

St Clements Rodel © Steve Branley

Riamh anall go dtí 1495, ba ar Oileán Í a cuireadh Tiarnaí na nOileán. Ach, ansin, bhí ar gach taoiseach a tuama a thógáil ar a dtalamh féin. Is féidir gur fostaíodh an chléir a chónaigh anseo le guí ar son anam MhicLeòid.

Tá tuama Alexander MacLeod snoite le híomhánna as Bhíobla agus as a shaol féin – na haspail; aingil; Críost ar an chros; easpaig; radharc seilge ina bhfuil ridire agus dhá charria; bìrlinn – rámhlong; agus caisleán (Dún Bheagain is cosúil). Tá samhail d’Alasdair faoi chathéide ina luí ar an taobh thíos.

Tá roinnt leac uaighe snoite ann chomh maith, snoíodóireachtaí cloiche agus cros ón mhéanaois dhéanach ina suí san fhuinneog os comhair an dorais isteach.

Tá túr Chliamainn ag an cheann thiar den eaglais agus is féidir dul suas ann ar staighre dorcha cloiche. Is féidir na leibhéil uachtaracha a bhaint amach de dhréimire.

Tá roinnt snoíodóireachtaí cloiche ar an taobh amuigh den túr lena n-áirítear an íomhá seo d’fhear a bhfuil filleadh mór luath air. Is píosa mór éadaigh é seo a chlúdaigh an corp ar fad seachas an cineál atá ann inniu ón choim síos.

Rodel carving © Alan Sroull
 

Le Dul Ann

Roghadal ar an cheann is faide soir ó dheas de na Hearadh.

Agus an Taobh Tuath á fhágáil agat, tiomáin soir ar an A859 thart leis an Òb Leverburgh. Tá Roghadal thart ar 3 mhíle síos an bóthar seo agus is furasta an eaglais a fheiceáil ar thaobh na láimhe deise.

tuilleadh eolais...


 
   
  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.1 Eaglais Chaluim Chille, Leòdhas

    Is eaglais ón 14ú haois dhéanach í seo – a ainmníodh as Naomh Colm Cille – ar cuireadh léi sa 15ú haois agus sa 16ú haois.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.2 Teampall Mholuaidh, Eòropaidh, Leòdhas

    Tá bailecheantar Eoropie suite ar rinn thiar-thuaidh Leódhais. Tá sé ar an bhailecheantar is faide ó thuaidh in Inse Ghall Amuigh.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.3 Teampall Eoin, Bragar, Leòdhas

    Tugtar d’aghaidh siar ó Bragar, bailecheantar crochtóireachta, le teacht ar Theampull Eoin – Eoin Baiste - an teampall meánaoiseach ar cheann tíre beag in aice leis an trá.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.4 Leithinis Uig

    Is éard a chiallaíonn seo ná ‘Teach an Bheannaithe nó Teach na Beannachta’. Tá sé neamhchoitianta sa mhéid is nach bhfuil sé tiomnaithe do naomh ar leith.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.5 Teampall Chaluim Chille, Eilean Chaluim Chille, Leòdhas

    Is cosúil go bhfuil nasc idir an t-oileán beag Eilean Chaluim Chille leis an Chríostaíocht ón 7ú haois anall. Tá sé suite ar an cheann is faide soir de Loch Erisort agus luíonn sé amach chuig an An Cuan Sgìth.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.6 An Teampall an Taobh Tuath

    Tá aghaidh Theampall an Taobh Tuath ag breathnú ó dheas amach ar Chaolas Harris i dtreo Uist. Tá sé suite ar cheann tíre beag - Rubh’ an Teampull – ag bun chnoc Ceapabhal.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.7 Tùr Mòr Chliamainn, Na Hearadh

    Is é seo an teampall meánaoiseach is mó in Inse Ghall Amuigh. As measc na dteampall uilig ar na hoileáin, is é an teampall ar Oileán Í an t-aon cheann amháin is mó ná é.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.8 Teampull na Trianaid, Uibhist a Tuath

    Tá Teampull na Trianaid suite ar dhumha in aice le sráidbhaile Carinish. Tá radharcanna siar i dtreo oileáin ísil Baleshare.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.9 Cladh Mhuire agus Teampull Mhuire, Beinn na Fadhla

    Tá an teampall meánaoiseach faoi fothrach seo suite i reilig atá fós in úsáid. Bhí an teampall dronuilleogach agus is cinnte go raibh díon claonta aige. Is cinnte go raibh na ballaí i bhfad níos airde.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.10 Hóghmor, Uibhist a Deas

    Tá bailecheantar Tobha Mor - nó Howmore – ina luí idir an príomhbhóthar thuaidh-theas ar Uibhist a Deas agus an trá a fhoirmíonn cuid mhaith de thaobh iartharach an oileáin.

  • Dunadd Fort, Argyll.
     

    9.11 Cill Bharra, Barra

    Is éard is Cill Bharra ná iarsmaí teampaill ón 12ú haois a bhí tiomnaithe do Naomh Barra.